مطالعات زمین شناسی(Geology)

زمین­شناسی به معنای مطالعه علم زمین است. این علم از جنبه­های مختلف درباره سیاره­ای که روی آن زندگی می­کنیم به بحث می­پردازد. مطالعات زمین­شناسی برای هر منطقه عبارت است از:

 1) بررسی وضعیت زمین شناسی محل پروژه از نظر شکل گیری لایه های زمین.

2)بررسی گسل‌های موجود و بررسی مسائل مرتبط به گسل‌های جوان فعال و ارزیابی لرزه خیزی و تکتونیک عمومی منطقه .

3) ارائه اطلاعات چینه شناسی و لیتولوژی محدوده کار.

4)تطبیق وضعیت توپوگرافی منطقه با نقشه زمین شناسی محل ، تهیه گزارش زمین شناسی از محل پروژه و دیگر مشخصات زمین شناسی منطقه.

 با کمی دقت متوجه می­شویم که زمین­شناسی در واقع از 4 دیدگاه مختلف زمین را مورد مطالعه قرار می­دهد:

الف) فرآیند­های زمین­شناسی: بررسی کلیه فرآیندهای طبیعی فعال در زمین چون آتش­فشانی، لرزه­خیزی، فرسایش، رسوب­گذاری و مانند آن می­پردازد. امروزه می­دانیم که پستی و بلندی و عوارض گوناگون سطح زمین نتیجه عمل متقابل دو دسته از فرآیند­ها است.

اول فرآیند­های بیرونی که از یک طرف موجب متلاشی شدن، ساییدن، حل­کردن و به حرکت درآوردن سنگ­های زمین می­شوند. نتیجه نهایی فرآیند­های بیرونی از بین  رفتن برجستگی­های زمین و پر شدن فرورفتگی­های آن است. عمده انرژی این فرآیندها از خورشید می­باشد.

فرآیند­های دیگری که منشا آن­ها داخل زمین است و در ایجاد شکل­های متنوع سطح زمین دخالت دارند به فرآیند­های درونی معروف­اند. مثل: تشکیل کوه، عقب­نشینی و پایین رفتن سطح آب دریا که منشا انرژی­های آن­ها، زلزله، آتش­فشان و کوهزایی است.

ب) ساخت­های زمین­شناسی: مطالعه اشکال و ساخت­هایی که بر اثر عملکرد فرایندهای زمین­شناسی ایجاد می­شوند. همچون یک گسل یا مخروط یک آتش­فشان، دره یک رودخانه یا لایه­های ناشی از رسوب­گذاری در دریا.

ج) مصالح زمین­شناسی: بخشی از دانش زمین­شناسی به بررسی مواد تشکیل دهنده زمین چون کانی­ها، سنگ­ها، خاک­ها و آب می­پردازد.

د) زمان زمین­شناسی: در زمین­شناسی علاوه بر آن که فرآیندها، ساخت­ها و مصالح به طور مجرد مورد بررسی قرار می­گیرند تغییراتشان در طول زمان مورد بررسی قرار می­گیرد. به این ترتیب است که تاریخ کره زمین و وقایع و رخدادهای آن مشخص می­شود.

گروهی از مولفین زمین­ شناسی را یکی از علوم پایه می­دانند. در صورتی که به نظر می­رسد زمین­شناسی را  نتوان یک علم دانست. کمی دقت نشان می­دهد که در عمل قانون خاصی که بتوان آن را مختص زمین ­شناسی دانست وجود ندارد. در واقع، زمین­ شناسی دانشی است که با استفاده از قوانین، اصول و روش­های علمی چون فیزیک، شیمی، ریاضی و زیست ­شناسی به مطالعه زمین می­پردازد. علاوه بر ویژگی­های گفته شده شاید بتوان دانش زمین ­شناسی را به نحو زیر خلاصه کرد:

  • زمین­ شناسی علمی پویا است.
  • زمین ­شناسی علمی تجربی است.
  • زمین ­شناسی برای مطالعه طبیعت از ابزار و روش متنوعی بهره می­گیرد.
  • داده های زمین­شناسی اغلب ناقص است.
  • زمین­ شناسان برای آن که نتایج بررسی­شان هر چه بیشتر با واقعیت وفق دهند ابتدا به گردآوری اطلاعات و با تحلیل داده ­های موجود فرضیه­ای را طظراحی می­کنند. بعد از آن با بررسی و مطالعات بیشتر الگوی ارائه شده را تصحیح و تبدیل به یک نظریه می­کنند.
  • زمین­ شناسان از یک اصل مهم استفاده می­کنند. این اصل که به اصل یکنواختی نامیده می­شود، یعنی زمان حال کلید زمان گذشته است. در نتیجه با مطالعات شرایط کنونی می­توان به وضعیت گذشته دست پیدا کرد.

امروزه مطالعات زمین­شناسی در بسیاری از رشته­ها همانند کشاورزی، استخراج معادن، شهرسازی، راهسازی، سدسازی و دیگر پروژه­های عمرانی اهمیت خاصی کسب کرده است.